Obrót. Utrzymanie pozycji pionowej. To tylko fizyka, ale oszukuje grawitację w niemal magiczny sposób.
Żyroskopy brzmią jak mało znane urządzenia historyczne, dopóki nie zorientujesz się, że znajdują się w smartfonach, dronach i samolotach. Zasadniczo jest to urządzenie wykorzystujące prawo zachowania momentu pędu do pomiaru lub utrzymania kierunku i prędkości kątowej. Termin został ukuty przez francuskiego fizyka Leona Foucaulta w 1852 roku i pochodzi od greckich słów gyros (okrąg) i zakres (obserwacja). Innymi słowy, obserwuj rotację.
Cykl historii
Foucault nie wynalazł żyroskopu z powietrza. Miał obsesję na punkcie udowodnienia, że Ziemia się obraca.
W 1851 roku użył ciężkiego wahadła zawieszonego pod kopułą Panteonu w Paryżu. Wahadło kołysało się godzinami. Pokój wirował pod nim. Efekt ten jest bezpośrednim wizualnym dowodem obrotu Ziemi pod wpływem siły Coriolisa. Ale Foucault zdał sobie sprawę z czegoś innego. Płaszczyzna drgań wahadła porusza się wolniej niż obrót Ziemi, który wyznacza sinus szerokości geograficznej.
Nad udoskonaleniem mechanizmu współpracował z fizykiem Julesem Lissajousem i inżynierem Fromentem. Ograniczając ruch wahadła, stworzyli urządzenie pokrywające się z południkiem. Wskazuje północ. W ten sposób narodził się kompas żyroskopowy.
Dlaczego to jest ważne? Ponieważ kompas magnetyczny jest bezużyteczny w pobliżu biegunów magnetycznych. Nie obraca się zbytnio ani nie wskazuje na nic. Kompas żyroskopowy znajduje prawdziwą północ niezależnie od tego, gdzie się znajdujesz na planecie.
Jednak jego korzenie sięgają jeszcze głębiej. W 1810 roku niemiecki astronom Johann Bonenberger wynalazł pierwszy trójosiowy żyroskop. Nazwał ją „cudowną maszyną”. Foucault później go ulepszył, nadał nazwę i pokazał, że obracający się wirnik utrzymuje swoją orientację w przestrzeni niezależnie od obrotu Ziemi.
Pod koniec XIX wieku urządzenia te zaczęto napędzać silnikami. Kompas żyroskopowy zastąpił kompasy magnetyczne na statkach o metalowych kadłubach, które zniekształcają tradycyjne instrumenty nawigacyjne. Już na początku XX wieku wojsko doceniło ich wartość. Żyroskopy są potrzebne do stabilizacji pojazdów, prowadzenia torped i ostatecznie kontrolowania samolotów.
Jak właściwie działa żyroskop
Prawdopodobnie widziałeś żyroskop. Wygląda jak top.
Standardowy żyroskop mechaniczny składa się z obracającego się dysku zamontowanego w szeregu pierścieni zwanych przegubami Cardana. Pierścienie te umożliwiają swobodny obrót dysku w dowolnym kierunku.
Analiza stabilności
Tradycyjne urządzenia mechaniczne obejmują:
- Obrotowa tarcza pośrodku
- Oś obrotu przechodząca przez środek dysku
- Wewnętrzny pierścień kardana wsparty na praktycznie beztarciowych łożyskach kulkowych
- Rama zewnętrzna
Środek ciężkości powinien znajdować się dokładnie na środku dysku. Gdy jest wyłączony, cała konstrukcja nadmiernie wibruje.
Pęd
Magia tkwi w momencie pędu (lub momencie pędu). Jest to wielkość wektorowa. Kiedy obiekt obraca się wokół osi symetrii, wektor momentu pędu jest skierowany wzdłuż tej osi.
Zasady są następujące: jeśli na obiekt nie działa zewnętrzny moment siły, jego moment pędu pozostaje stały. Oś pozostaje stabilna. Dzięki temu podczas jazdy nie spadniesz z roweru. Obracające się koła działają jak żyroskopy i są odporne na zmiany nachylenia.
Im szybciej dysk się obraca, tym większy jest jego moment pędu. Im bardziej stabilne urządzenie.
Precesja
Co się stanie, jeśli zmusisz go do „uciekania”?
Jeśli spróbujesz przechylić oś wirującego żyroskopu, on się nie przechyli. Będzie się opierał. Zamiast tego wał porusza się prostopadle do przyłożonej siły. Opisuje miedzianą stożkową ścieżkę. To jest precesja.
Żyroskop obraca się, ale nie spada.
Pokonanie grawitacji za pomocą matematyki.
Gdzie to dzisiaj znaleźć
Nigdy więcej obracających się pokręteł w telefonie. Są to MEMS (systemy mikroelektromechaniczne). Ale zasada jest taka sama.
Żyroskopy są wszędzie. Są cichymi stabilizatorami współczesnego świata.
Przestrzeń kosmiczna
Nowoczesne samoloty wykorzystują żyroskopy jako sztuczne wskaźniki horyzontu i położenia. Piloci latają na instrumentach w chmurach. Żyroskop pokazuje im, która droga jest w górę. Międzynarodowa Stacja Kosmiczna wykorzystuje żyroskopy do utrzymania stabilności. Bez niej stacja by upadła.
Elektronika użytkowa
Twój smartfon jest wyposażony w mały żyroskop. Określa orientację. Rozpoznaje, czy trzymasz go pionowo, czy poziomo. Zapewnia kontrolę ruchu w grach. Stabilizuje Twoje zdjęcia i filmy.
Systemy stabilizacji
Gimbale do kamer, dronów i gimbali wykorzystują żyroskopy, aby wyeliminować drgania. Utrzymują obiektyw stabilnie, nawet gdy kamerzysta biegnie.
Nawigacja i wskazówki
Rakiety wykorzystują żyroskopy do utrzymania kursu. Satelity wykorzystują je do kierowania swoich kamer w stronę Ziemi. Teleskopy takie jak Hubble wykorzystują je do utrzymywania precyzji w próżni kosmicznej.
Transport osobisty
Samobalansujące hulajnogi i deskorolki opierają się wyłącznie na żyroskopach. Wykrywają przechylenie i regulują silnik, aby utrzymać urządzenie w pozycji pionowej.
Problem z tarciem
Wczesne żyroskopy cierpiały z powodu tarcia. Części mechaniczne uległy zużyciu. Rotacja zwolniła. W końcu urządzenie przestało dostarczać przydatnych informacji.
Najnowsze rozwiązanie rozwiązuje ten problem.
W samolotach żyroskopy są zwykle zasilane próżnią lub energią elektryczną, aby obracać się z dużymi prędkościami przy minimalnym oporze. W kosmosie koło zamachowe działa jak żyroskop, wykorzystując silniki elektryczne do obracania statku kosmicznego i zmiany kierunku bez włączania silników.
Ewolucja jest oczywista. Od wahadła Foucaulta po mikroskopijne chipy krzemowe – cel pozostaje ten sam. Chodzi o to, żeby wiedzieć, dokąd zmierzasz, nawet gdy świat kręci się wokół ciebie.
Przyjmujemy za oczywiste, że urządzenia wiedzą, która jest północ. Nasze telefony wiedzą, co jest na topie. Nasze samoloty nie spadają z nieba.
To tylko impuls. Występuje również tarcie. Istnieje również wiele dobrze zaprojektowanych projektów.
Ale to wystarczy, aby utrzymać świat w napięciu.
