Ulaşılabilir Proje

COSME Programı: Avrupa’da KOBİ’lerin Büyüme Yolculuğu
1. Giriş: Küçük İşletmelerin Büyük Önemi
Küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ’ler), Avrupa ekonomisinin bel kemiğini oluşturmaktadır. Avrupa Birliği’nde faaliyet gösteren yaklaşık 25 milyon KOBİ, toplam istihdamın yüzde altmışından fazlasını sağlamakta ve katma değerin önemli bir bölümünü üretmektedir. Ancak bu işletmelerin büyük çoğunluğu; finansmana erişim güçlüğü, idari yükler ve uluslararası pazarlara girme konusundaki engellerle gündelik mücadele vermektedir. İşte COSME programı, tam da bu gerçeklikten yola çıkarak tasarlanmış bir Avrupa Birliği destek mekanizmasıdır.
COSME, İngilizce açılımıyla ‘Programme for the Competitiveness of Enterprises and Small and Medium-sized Enterprises’ yani ‘İşletmelerin ve Küçük ile Orta Ölçekli İşletmelerin Rekabet Edebilirliği Programı’ anlamına gelmektedir. Program, 2014-2020 yılları arasında yaklaşık 2,3 milyar Euro bütçeyle hayata geçirilmiş; 2021 itibarıyla ise Tek Pazar Programı çatısı altında sürdürülmektedir. Onlarca yıllık biriken deneyim ve veriye dayanan bu program, KOBİ’lerin hem yerel hem de küresel rekabet güçlerini artırmayı birincil hedef olarak benimsemiştir.
2. COSME’nin Temel Hedefleri
Programın temel hedefleri dört ana eksen üzerinde şekillenmektedir. Birincisi, işletmelerin finansmana erişimini kolaylaştırmaktır. KOBİ’lerin banka kredilerine ve risk sermayesine erişimde yaşadıkları güçlükler, özellikle kuruluş ve büyüme aşamalarında ciddi bir engel teşkil etmektedir. COSME, Avrupa Yatırım Fonu aracılığıyla sunduğu kredi garantileri ve öz sermaye yatırımlarıyla bu engeli aşmayı hedeflemektedir.
İkinci hedef, piyasalara erişimin güçlendirilmesidir. İç pazarın büyütülmesi ve üçüncü ülkelerle ticaret ilişkilerinin derinleştirilmesi bu eksenin öncelikli gündem maddeleri arasındadır. Üçüncü hedef, girişimcilik kültürünün geliştirilmesidir; bu kapsamda yeni kurulan işletmelerin hayatta kalma oranlarını artırmaya, girişimcilerin mentorluk ve danışmanlık hizmetlerine erişmesini kolaylaştırmaya yönelik faaliyetler yürütülmektedir. Dördüncü ve son hedef ise KOBİ’ler için daha elverişli bir iş ortamı oluşturmaktır; bürokrasinin azaltılması ve yasal düzenlemelerin sadeleştirilmesi bu hedefe hizmet eden somut adımlar arasında yer almaktadır.
3. Enterprise Europe Network: Küresel İş Ortaklığı Ağı
COSME programının en görünür ve etkili bileşenlerinden biri, Enterprise Europe Network’tür (EEN). Türkiye dahil 60’tan fazla ülkede 600’den fazla yerel ortaktan oluşan bu ağ, KOBİ’lere ücretsiz iş ortaklığı bulma, teknoloji transferi ve AB mevzuatı konularında danışmanlık hizmetleri sunmaktadır.
EEN’e dahil olan bir işletme; Avrupa’daki potansiyel tedarikçiler, müşteriler veya teknoloji ortaklarıyla bağlantı kurabilmekte, ihracat süreçlerinde rehberlik alabilmekte ve proje ortaklıkları için eşleştirme hizmetlerinden yararlanabilmektedir. Ağın yıllık olarak düzenlediği iş birliği etkinliklerinde binlerce toplantı gerçekleştirilmekte; bu toplantıların önemli bir kısmı somut ticari işbirliği anlaşmalarıyla sonuçlanmaktadır.
Türkiye’de EEN, çeşitli ticaret ve sanayi odaları ile teknoloji geliştirme bölgeleri tarafından yürütülmektedir. Bu yapı sayesinde Türk KOBİ’leri yalnızca Avrupa pazarlarına değil, programın uzandığı tüm küresel ağa entegre olabilme fırsatı bulmaktadır.
4. Finansmana Erişim Araçları
COSME kapsamında sunulan finansal araçlar iki temel kategoride değerlendirilebilir: kredi garantileri ve öz sermaye finansmanı. Kredi Garantisi Kolaylığı (LGF), KOBİ’lerin banka ve diğer finans kurumlarından kredi almasını kolaylaştırmak amacıyla tasarlanmıştır. Bu mekanizma kapsamında milyonlarca KOBİ, tek başına teminat gösterme imkânına sahip olmadığı durumlarda bile finansman elde edebilmiştir.
Öz Sermaye Kolaylığı (EFG) ise büyüme odaklı KOBİ’lere yönelik risk sermayesi fonlarına yatırım yapmaktadır. Özellikle teknoloji tabanlı girişimler ve hızlı büyüme potansiyeline sahip şirketler bu mekanizmadan en fazla yararlanan kesimler arasında yer almaktadır. Avrupa Yatırım Fonu tarafından yönetilen bu araçlar, yerel bankalar ve fon yöneticileri aracılığıyla son kullanıcılara ulaştırılmaktadır.
2014-2020 döneminde COSME finansal araçları kapsamında 500.000’den fazla KOBİ’ye toplam 26 milyar Euro’yu aşan bir finansman sağlandığı tahmin edilmektedir. Bu rakam, programın doğrudan ve kaldıraç etkisi yaratan gücünü somut biçimde ortaya koymaktadır.
5. Girişimcilik ve Startup Ekosistemi
COSME, girişimcilik alanında yalnızca mevcut işletmeleri değil, potansiyel girişimcileri de kapsamına almaktadır. Erasmus for Young Entrepreneurs gibi alt programlar aracılığıyla Avrupa genelinde yeni girişimcilerin deneyimli iş insanlarıyla bir araya gelmesi ve bilgi alışverişi yapması desteklenmektedir.
Kadın girişimciler, genç girişimciler ve göçmen girişimciler gibi özel hedef gruplarına yönelik de ayrı destek mekanizmaları oluşturulmuştur. Bu yaklaşım, girişimcilik ekosisteminin çeşitlenmesine ve daha kapsayıcı bir iş dünyasının oluşmasına önemli katkılar sağlamaktadır.
Programın desteklediği başarılı startup hikayeleri, Avrupa genelinde ilham verici örnekler olarak öne çıkmaktadır. Gıda teknolojisinden sürdürülebilir tekstile, sağlık teknolojisinden fintech’e kadar geniş bir yelpazede faaliyet gösteren girişimler COSME desteğiyle uluslararası pazarlara açılmayı başarmıştır.
6. Türkiye’deki Yansımalar
Türkiye, COSME programıyla bağlantılı çeşitli mekanizmalara dahil olmaktadır. Özellikle EEN ortaklıkları aracılığıyla Türk KOBİ’leri Avrupalı şirketlerle iş ortaklıkları kurabilmekte, teknoloji transferi süreçlerine dahil olabilmekte ve AB proje çağrılarından haberdar edilebilmektedir.
Bunun yanı sıra Türk katılımcılar, COSME’nin yayımladığı rehber belgeler ve politika raporlarından yararlanarak kendi işletmelerini daha rekabetçi bir konuma taşımak için somut adımlar atmaktadır. AB üyelik süreci bağlamında değerlendirildiğinde, bu programlara katılım Türkiye’nin AB iş ortamı standartlarına yakınlaşmasını da olumlu yönde etkilemektedir.
7. Sonuç
COSME ve devamı niteliğindeki Tek Pazar Programı, Avrupa’nın en dinamik ekonomik aktörü olan KOBİ’leri güçlendirmeye yönelik sistematik ve çok boyutlu bir yaklaşımın ürünüdür. Finansmana erişimden pazar geliştirmeye, girişimcilik kültürünün yaygınlaştırılmasından bürokratik yükün azaltılmasına kadar geniş bir yelpazede sunduğu desteklerle program, on yılı aşkın süredir somut sonuçlar üretmektedir.
Küçük ölçekli olmasına karşın büyük potansiyel barındıran işletmelerin uluslararası rekabet sahnesinde yer alabilmesi için bu tür programların rolü giderek daha da kritik bir önem kazanmaktadır. Programlar hakkında güncel bilgiye ulaşmak ve başvuru süreçleri konusunda destek almak için 
Güncel bilgi ve kaynaklar için Ulaşılabilir Proje ziyaret edebilirsiniz.